Traktat Wersalski – Moment kształtowania granic wielkopolski
Po zakończeniu I wojny światowej i zmaganiach Powstania Wielkopolskiego, traktat wersalski, podpisany 28 czerwca 1919 roku, stał się kamieniem milowym w historii Polski, definiując jej granice i przynależność terytorialną. Wśród kluczowych postanowień traktatu znalazło się przyznanie Polsce Wielkopolski, terenów zajętych przez powstańców oraz miast, które nie zostały zdobyte przez Polaków podczas powstania, w tym Leszna, Kępna, Rawicza i Zbąszynia.
Przed podpisaniem traktatu, 18 listopada 1918 roku, odbyły się wybory do powiatowych Rad Ludowych i Polskiego Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu. W grudniu tego samego roku, Naczelna Rada Ludowa (NRL) zaczęła formować polskie oddziały w oparciu o niemiecką infrastrukturę, przygotowując się do ewentualnej konfrontacji zbrojnej. Sytuacja zaostrzyła się, gdy Niemcy zwiększyli obecność swoich wojsk w regionie, a rząd w Warszawie zerwał stosunki dyplomatyczne z Niemcami.
W lutym 1919 roku podjęto rozmowy pokojowe w Berlinie, ale zakończyły się one niepowodzeniem. 14 lutego rozpoczęto rozmowy o przedłużeniu rozejmu kończącego I wojnę światową, a 16 lutego w Trewirze podpisano układ przedłużający rozejm, obejmujący również front wielkopolski.
Rozmowy te doprowadziły do 23 marca, kiedy to w Poznaniu odbyły się wybory do Rady Miejskiej, w wyniku których dominującą pozycję zajęła polska lista. 24 marca NRL wnioskowała o utworzenie odrębnej administracji dla byłego zaboru pruskiego. 10 kwietnia NRL wydała rozporządzenie o usunięciu niemieckojęzycznych napisów na urzędach i dworcach kolejowych oraz zmianie nazw ulic na polskie.
Choć rozejm w Trewirze został podpisany, koncentracja wojsk niemieckich w regionie nie ustała, co skłoniło NRL do wprowadzenia 5 czerwca stanu wyjątkowego na wszystkich podległych jej terenach. Oficjalne podpisanie traktatu wersalskiego 28 czerwca 1919 roku przyniosło rozstrzygnięcia dotyczące granic i przynależności terytorialnej, w tym przyznanie Polsce wspomnianych terenów Wielkopolski.
Postanowienia traktatu wersalskiego weszły w życie 10 stycznia 1920 roku, kiedy to oddziały z Wielkopolski przejęły przyznane Polsce fragmenty regionu oraz Pomorza. Ostateczne zlikwidowanie frontu wielkopolskiego miało miejsce w marcu 1920 roku, stanowiąc ważny krok w procesie konsolidacji odzyskanej niepodległości Polski.
