Poznański zespół archeologów odkrył kobiece groby z epoki żelaza na Podolu
Naukowczynie i naukowcy z Polski i Ukrainy opublikowali wyniki badań kurhanu nr 3 w miejscowości Ivanivtsi-Antonivka na Podolu. Odkrycie, opisane w prestiżowym czasopiśmie Praehistorische Zeitschrift, dostarczyło wyjątkowych informacji o pochówkach kobiet sprzed ponad 2700 lat, związanych z ludnością kultury czarnoleskiej.
Odkrycia z badań terenowych
Badania w terenie przeprowadzono w 2019 roku pod kierunkiem prof. Marzeny Szmyt z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prof. Piotra Włodarczaka z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz dr. Vitalii Ruda z Instytutu Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy.
Kurhan, o średnicy ok. 21 metrów i wysokości 40–60 cm, był mocno zniszczony przez działalność rolniczą. Dzięki zastosowaniu drona i magnetometru udało się ustalić, że krył zaledwie siedem obiektów, w tym dwa groby datowane na lata 820–685 p.n.e. Oba przeznaczone były dla kobiet – jednej w wieku około 25 lat, drugiej około 50 lat.
Analizy antropologiczne wykazały, że młodsza kobieta cierpiała na uraz stopy, a jej dieta obejmowała mięso i zboża (w tym proso). U starszej kobiety zauważono silne starcie zębów, wskazujące na intensywne użytkowanie uzębienia w życiu codziennym.
Symboliczne przedmioty i uczta pogrzebowa
Przy ciałach obu kobiet złożono podobne zestawy przedmiotów: gliniany kubek z wysoko uniesionym uchem oraz wrzeciono (zachował się jedynie gliniany przęślik). Archeolodzy interpretują to jako podkreślenie roli kobiet w wytwarzaniu tkanin.
Kubki wykonano ze starannie przygotowanej masy glinianej – różniącej się od naczyń używanych podczas uczty pogrzebowej, której ślady również odnaleziono. Badania szczątków zwierzęcych wskazują, że na stypie spożywano mięso bydła, świń oraz owiec lub kóz.
– Kurhan z Ivanivtsi-Antonivka nie ma pełnych analogii w kulturze czarnoleskiej. Dotychczas nie badano tak szczegółowo obiektów zawierających skromne pochówki kobiet – podkreśla prof. Marzena Szmyt z Wydziału Archeologii UAM. – Nasze odkrycie pokazuje mało znaną odmianę obrzędów pogrzebowych. Choć wyposażenie było skromne, starannie dobrane naczynia i odbycie uczty świadczą o szacunku wobec zmarłych.
Wieloaspektowe analizy
Odkryte materiały – artefakty, ekofakty i geofakty – poddano szerokim analizom: antropologicznym, archeobotanicznym, archeozoologicznym, geoarcheologicznym, mineralogicznym, petrograficznym, izotopowym i chronometrycznym. W badaniach uczestniczyli m.in. prof. Tomasz Goslar i prof. Iwona Hildebrandt-Radke (Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM) oraz dr Danuta Żurkiewicz (Wydział Archeologii UAM).
Publikacja i projekt badawczy
Wyniki opublikowano w artykule An Early Iron Age Female Funeral Site in the Ukrainian Forest-Steppe: Insights from Ivanivtsi-Antonivka, Barrow 3. Autorami są m.in. Marzena Szmyt, Piotr Włodarczak, Vitalii Rud, Danuta Żurkiewicz i Tomasz Goslar.
Prace zrealizowano w ramach projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki: Podole jako przestrzeń kontaktowa w III tys. przed Chr.: kurhany nad rzekami Murafa i Riv (nr 2017/27/B/HS3/01444), którym kierowała prof. Marzena Szmyt.
