Gdy Garbary znalazły się pod wodą. Wielka powódź, która zatrzymała Poznań

Powódz 1888Powódz 1888
Źródło zdjęć: © Licencjodawca

Zamiast przechodniów — łodzie, zamiast zwykłego ulicznego ruchu — dostawy żywności do odciętych domów. Pod koniec marca 1888 roku Garbary znalazły się wśród zalanych części Poznania. Warta wtargnęła do zabudowań, przerwała codzienne życie tysięcy ludzi i zamieniła nadchodzącą Wielkanoc w czas ratowania dobytku oraz szukania schronienia.

  • Powódz 1888
  • Powódz 1888
  • Powódz 1888
  • Powódz 1888
  • Powódz 1888
  • Powódz 1888
  • Powódz 1888
[1/7] Powódz 1888 Źródło zdjęć: © Licencjodawca

Na dawnych fotografiach zalanych Garbar najbardziej uderza widok wody pomiędzy kamienicami. Ulica stała się częścią powodziowego krajobrazu, a fasady budynków wyznaczały granice rozlewiska. Zdjęcia z 1888 roku utrwaliły jeden z tych momentów w historii Poznania, kiedy rzeka przejęła przestrzeń na co dzień zajmowaną przez miasto.

Nie był to pierwszy taki kataklizm. Garbary należały do nisko położonych obszarów narażonych na zalanie, podobnie jak Chwaliszewo, Rybaki czy tereny nad dawnymi odnogami Warty. Przez stulecia układ rzeki w Poznaniu różnił się od współczesnego: tworzyły go rozdzielające się koryta, wyspy i nadrzeczne obniżenia. Bliskość wody sprzyjała rozwojowi miasta, ale podczas wysokich wezbrań stawała się zagrożeniem dla zabudowy.

W marcu 1888 roku niepokój narastał wraz z poziomem Warty. Kulminacja przyszła 30 marca, w Wielki Piątek. Według historycznych relacji wodowskaz przy moście Chwaliszewskim wskazywał wówczas 6,85 metra. Zalane zostały rozległe fragmenty miasta, a woda przedostała się również na Stary Rynek, gdzie ustawiano kładki umożliwiające przejście. Podtopienie gazowni pozbawiło ulice oświetlenia.

Dla ludzi uwięzionych w zalanych budynkach najpilniejsze stały się dostawy jedzenia i możliwość bezpiecznego opuszczenia domów. Pomoc przewożono łodziami oraz wysokimi wozami miejskimi. Powodzian przyjmowano między innymi w szkołach, wojskowej barace przy forcie Reformackim i szpitalu św. Łazarza. Według przywoływanych w opracowaniach danych woda dotarła do około 800 budynków zamieszkanych przez 22 tysiące osób.

O rozmiarach zniszczeń wiele mówi odezwa opublikowana już po przejściu największej wody. W kwietniowym numerze "Kuryera Poznańskiego" stowarzyszenie poznańskich właścicieli domów wymieniało Wielkie i Małe Garbary wśród miejsc dotkniętych katastrofą. Obok nich znalazły się między innymi ulice Piaskowa, Szyperska, Wodna, Strzelecka i Łąkowa. Dokument pokazuje, jak szeroki był obszar wymagający pomocy — od nadrzecznych ulic po zabudowania położone dalej od głównego nurtu.

Autorzy odezwy informowali o powołaniu komitetu ratunkowego oraz przekazaniu na jego działalność 600 marek ze środków stowarzyszenia. Zwracali się też o wsparcie do innych organizacji właścicieli nieruchomości. Pomoc była potrzebna również wtedy, gdy poziom rzeki już opadał: samo odsłonięcie ulic nie oznaczało przecież, że zalane mieszkania i lokale nadawały się do ponownego użytkowania.

Choć powódź z 1888 roku należy do najbardziej rozpoznawalnych w dziejach Poznania, nie była największą. Za najdotkliwszą uznaje się katastrofę z 1736 roku, kiedy pod wodą znalazła się niemal cała ówczesna zabudowa miasta. Wydarzenia z końca XIX wieku pozostawiły jednak szczególnie sugestywną dokumentację fotograficzną, pozwalającą zobaczyć skalę zalania konkretnych ulic.

Po marcowym kataklizmie pozostały również znaki wielkiej wody. Datę 30 marca 1888 roku upamiętniają tablice przy kościele Bożego Ciała oraz w budynku przy ulicy Długiej 1/2. Na tej drugiej, wykonanej z jasnego marmuru, obok daty umieszczono dwie skierowane przeciwnie strzałki wskazujące poziom, do którego dotarła powódź

Wybrane dla Ciebie