historia poznań

W samym sercu Poznania, tuż obok Starego Rynku, przez wieki dominowała budowla, która dziś istnieje już tylko w wyobraźni historyków. Potężna Kolegiata Farna – gotycki kościół zajmujący niemal cały Plac Kolegiacki – była nie tylko jednym z najważniejszych miejsc religijnych miasta, ale także jedną z najwyższych świątyń w Europie.

Historia Poznania to nie tylko dzieje władców, kupców i wielkich wydarzeń politycznych. To także opowieść o walce mieszkańców z żywiołami, które przez wieki kształtowały życie miasta. Jednym z najgroźniejszych była woda. O tym, jak poznaniacy radzili sobie z powodziami, będzie można usłyszeć podczas specjalnego spotkania historycznego w Ratuszu.

Dzień Kobiet obchodzony 8 marca dla wielu osób kojarzy się dziś przede wszystkim z tulipanami, życzeniami i drobnymi upominkami. Niewiele osób pamięta jednak, że początki tego święta są znacznie bardziej burzliwe i sięgają walki o prawa kobiet na początku XX wieku. Co ciekawe, także w Wielkopolsce można odnaleźć wątki związane z działalnością kobiet i ich rolą w życiu społecznym.

Projekcja filmu "Upadły anioł" z Nancy Carroll i Gary Cooperem odbyła się 21 lutego 1930 r. w kinie "Apollo".

21 lutego 1945 roku walki o Poznań wchodziły w decydującą fazę. Cytadela – ostatni bastion niemieckiej Festung Posen – jeszcze stawiała opór, ale jej los był już przesądzony. W tym samym czasie ulice miasta wyglądały jak krajobraz po apokalipsie: zwały cegieł, wypalone szkielety kamienic, wraki czołgów i wozów konnych, potrzaskane figury świętych w ruinach kościołów, puste oczodoły okien. W nurcie Warty tkwiły przęsła wysadzonych mostów. Nad miastem unosił się dym pożarów i kurz gruzu.

8 lutego 1296 roku, w środę popielcową, doszło do jednego z najbardziej dramatycznych wydarzeń w dziejach średniowiecznej Polski. W Rogoźnie w Wielkopolsce zamordowany został Przemysł II – ostatni król z wielkopolskiej linii Piastów, władca, który jako pierwszy od czasów Bolesława Śmiałego nałożył na głowę polską koronę i realnie rozpoczął proces odtwarzania jedności państwa.

Wyobraźcie sobie miasto, w którym ulice zamieniają się w rwące rzeki, a mieszkańcy pływają łodziami po rynku. Brzmi jak scena z filmu katastroficznego? A jednak to prawdziwa historia Poznania sprzed prawie trzech wieków. W lipcu 1736 roku Warta, ta spokojna na co dzień rzeka, pokazała swoją niszczycielską moc, zalewając niemal całe miasto i pozostawiając po sobie ruiny, głód i legendy, które przetrwały do dziś.

Pięćdziesiąt lat to w historii miasta zaledwie chwila, ale w dziejach komunikacji miejskiej – prawdziwa epoka. Dokładnie 15 grudnia 1973 roku Poznań zyskał jedno z najważniejszych połączeń tramwajowych, które na trwałe zmieniło sposób poruszania się po mieście. Tego dnia tramwaje po raz pierwszy pojechały bezpośrednio z Ogrodów na Starołękę, łącząc dwa odległe od siebie osiedla leżące na przeciwległych krańcach miasta.

Gdy spacerujemy po wnętrzach Starego Browaru i mijamy eleganckie witryny, restauracje i galerie sztuki, łatwo zapomnieć, że jesteśmy na terenie dawnego zakładu przemysłowego. W jednym z odrestaurowanych budynków tej poznańskiej "małej dzielnicy sztuki i handlu" mieści się dziś jeden z najbardziej rozpoznawalnych hoteli w mieście — Blow Up Hall 5050. Skąd pochodzi ten budynek i jak z przemysłowego obiektu wyrosło miejsce łączące sztukę z luksusową gościnnością? Przyjrzyjmy się genezie miejsca.

Kult świętego Marcina dotarł do Wielkopolski w średniowieczu. W XII wieku, poza murami ówczesnego miasta, powstał kościół pod jego wezwaniem. Wokół świątyni zaczęła się rozwijać osada rzemieślnicza – tzw. Przedmieście Święty Marcin. To właśnie od niej wzięła się nazwa jednej z najważniejszych ulic dzisiejszego Poznania.

Choć ulica Strzelecka w Poznaniu nie należy do najdłuższych i bywa pomijana w przewodnikach po mieście, to dla komunikacji tramwajowej ma znaczenie absolutnie fundamentalne. To właśnie tu, 27 października 1911 roku, ruszyły pierwsze tramwaje. Od tego momentu Strzelecka stała się jednym z najważniejszych fragmentów sieci tramwajowej stolicy Wielkopolski.

19 października przypada rocznica śmierci Cyryla Ratajskiego – wybitnego polityka, społecznika i gospodarza Poznania, którego działalność na trwałe wpisała się w historię miasta i Polski. Zmarł w 1942 roku w okupowanej Warszawie, działając pod pseudonimem "Celestyn Radwański" jako Delegat Rządu na Kraj. Dla wielu poznaniaków pozostaje symbolem uczciwości, odpowiedzialności i poświęcenia dla dobra wspólnego.

Bazylika archikatedralna św. Piotra i Pawła na Ostrowie Tumskim w Poznaniu od wieków przyciąga pielgrzymów, turystów i miłośników historii. To tu spoczywają pierwsi władcy Polski i tu bije jedno z najstarszych serc chrześcijaństwa w naszym kraju. Nasz dziennikarz miał okazję zajrzeć do miejsc, które na co dzień pozostają zamknięte dla zwiedzających – w podziemiach, kryptach i zakamarkach świątyni kryje się fascynująca opowieść o dziejach państwa i miasta.

Po zajęciu Poznania przez Prusy w wyniku II rozbioru Polski w 1793 roku rozpoczął się nowy rozdział w dziejach miasta. Zaborca podjął decyzję o likwidacji średniowiecznych murów obronnych i stworzeniu planu budowy "nowego Poznania" na zachód od Starego Miasta. Jednym z głównych autorów tej koncepcji był berliński architekt David Gilly. Już w 1794 roku wytyczono pierwsze elementy nowej urbanistyki – ulicę Wilhelmowską oraz plac Wilhelmowski, nazwane na cześć króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III.

Wśród polskich rodów arystokratycznych niewiele może poszczycić się tak barwną i wpływową historią jak Raczyńscy z Rogalina. Ich dzieje to opowieść o ambicji, miłości, tragedii, ekscentryzmie i ponadczasowym dziedzictwie, które przetrwało rozbiory, wojny i przemiany ustrojowe. W tle – przepiękny pałac w Rogalinie, monumentalna biblioteka w Poznaniu i kaplica, która do dziś kryje wiele emocji i symboli.

To jeden z poznańskich symboli i atrakcja, na której wychowało się kilka pokoleń. Kolejka wąskotorowa, czyli popularna dziś "Maltanka" po raz pierwszy została uruchomiona 69 lat temu. Początkowo jednak, kursowała po zupełnie innej trasie, niż obecnie.

Dokładnie 12 lipca 1831 roku na jednym z przedmieść Poznania odnotowano pierwszy przypadek zachorowania na cholerę. To wydarzenie wstrząsnęło miastem i na trwałe wpisało się w jego historię jako początek jednej z najpoważniejszych epidemii XIX wieku w tej części Europy. Azjatycka cholera – choroba, o której dotąd poznaniacy słyszeli tylko z doniesień o Indiach i dalekich wschodnich prowincjach Imperium Rosyjskiego – dotarła do Wielkopolski, przyniesiona przez rosyjskie wojska tłumiące powstanie listopadowe.

W samym sercu dzisiejszego handlowego gwaru ulicy Półwiejskiej w Poznaniu, w miejscu, gdzie nieustannie przemykają tłumy, wznosił się kiedyś okazały kościół św. Piotra. Dziś o jego istnieniu przypomina już tylko archiwalne zdjęcie, zapomniane wśród miejskiego zgiełku, a przecież był to jeden z najbardziej charakterystycznych budynków w krajobrazie XIX-wiecznego Poznania. Monumentalny, surowy, budzący kontrowersje – świątynia przez ponad sto lat górowała nad jedną z głównych arterii miasta, zanim dosięgły ją zniszczenia II wojny światowej i ostateczne milczenie.

Dziś wieczorem miłośnicy historii, tajemnic i miejskiej eksploracji będą mieli okazję przeżyć coś naprawdę wyjątkowego. Stowarzyszenie Pasjonaci Podziemi zaprasza na wydarzenie "Mroki podziemi na Jeżycach", które odbędzie się w schronie przeciwlotniczym przy ul. Kościelnej 50. Zwiedzanie możliwe będzie w godzinach od 20:00 do 22:00 – organizatorzy zachęcają, by zabrać ze sobą latarki i... odrobinę odwagi.

Poznańska ulica 27 Grudnia nie jest długa. Właściwie można ją przejść w kilka minut – od Placu Wolności po skrzyżowanie z ulicą Mielżyńskiego. Ale jeśli przejść ją uważnie, powoli, w milczeniu – usłyszeć można coś więcej niż dźwięk tramwaju czy stukot butów o kostkę brukową. Usłyszeć można oddech miasta. Historię, która nie została opowiedziana raz na zawsze, ale ciągle się dopisuje. To tutaj rozegrały się wydarzenia, które zmieniły losy nie tylko Poznania, ale i całej Wielkopolski. To tutaj, wzdłuż torów, na murach kamienic i w cieniu starych drzew, trwa pamięć o walce, przemianie i miejskim charakterze.

W dziejach Poznania okres od XV do XVII wieku zapisał się jako czas rozkwitu, w którym miasto nie tylko rozwijało się ekonomicznie i przestrzennie, ale również stawało się ważnym ośrodkiem życia intelektualnego, religijnego i społecznego. To właśnie w tych wiekach Poznań zyskał status metropolii o europejskim znaczeniu, przyciągającej kupców, uczonych i reformatorów. Główne role odegrały tu dwa zjawiska: dynamiczny rozwój handlu, symbolizowany przez Jarmark Świętojański, oraz postawa otwartości i tolerancji religijnej, której szczególnym promotorem był starosta Jakub Ostroróg.

28 czerwca 1956 roku w Poznaniu wybuchł bunt, który przeszedł do historii jako pierwszy masowy protest przeciwko władzy komunistycznej w powojennej Polsce. Choć zakończył się brutalną pacyfikacją i śmiercią dziesiątek osób, to właśnie tamte wydarzenia uznaje się za symboliczne otwarcie drogi do przemian demokratycznych, jakie ostatecznie nastąpiły ponad trzy dekady później. Poznański Czerwiec był ciosem zadanym systemowi, który zderzył się po raz pierwszy z otwartym sprzeciwem ludzi pracy – tych, których miał rzekomo reprezentować.

Dokładnie 23 lata temu do Poznania dotarł pierwszy z 11 wagonów GT8, czyli tzw. „Helmutów”, które dostarczono z Frankfurtu nad Menem.

Chociaż w ubiegłym roku obchodził swoje 450-lecie, to wszystko wskazuje na to, że w tym roku powinien świętować… 650-lecie. Według najnowszych ustaleń ekspertów, kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła w wielkopolskim Domachowie jest o 200 lat starszy, niż do tej pory uważano. Wszystko dzięki odkrytym rok temu polichromiom zdobiącym ściany kościoła. Badając je naukowcy odkryli, że kościół został zbudowany nie w 1568, a w 1369 roku.

W latach sześćdziesiątych dziś kontrowersyjny serial Czterej pancerni i pies emitowany w telewizji gromadził szeroką publikę od najmłodszych do najstarszych, oczywiście posiadających odbiorniki telewizyjne. Publiczność od samego początku pokochała ten serial, zrealizowany w 1966 roku, a szczególnie początkowych bohaterów stanowiących załogę czołgu.