historia poznania

Dziś trudno wyobrazić sobie Poznań bez lotniska na Ławicy. Dla jednych jest początkiem wakacyjnej podróży, dla innych drogą do pracy, rodziny czy największych europejskich miast. Historia tego miejsca zaczęła się jednak długo przed erą tanich linii lotniczych i współczesnych terminali. 26 sierpnia mijają dokładnie 113 lata od oficjalnego otwarcia lotniska, które było świadkiem wydarzeń ważnych nie tylko dla Poznania, ale również dla historii polskiego lotnictwa.

Najpierw ważne sprostowanie: Ignacy Jan Paderewski przyjechał do Poznania nie 27, lecz 26 grudnia 1918 roku. Następnego dnia padły strzały, które rozpoczęły Powstanie Wielkopolskie. Niemal cztery dekady później, 28 czerwca 1956 roku, z fabryki Cegielskiego ponownie wyszli ludzie gotowi przeciwstawić się władzy. Dwa wydarzenia, dwa różne systemy polityczne i dwa różne pokolenia. Łączyło je jedno – Poznań. Przypadek? Historia tego miasta podpowiada, że niekoniecznie.

Codziennie tysiące Poznaniaków przemieszczają się ulicami, liniami kolejowymi czy terenami rekreacyjnymi, nie zdając sobie sprawy, że część tych miejsc wiąże się z tragiczną historią żydowskich więźniów z okresu niemieckiej okupacji. Dziesięcioro uczniów Zespołu Szkół Komunikacji im. Hipolita Cegielskiego postanowiło przywrócić tę niemal niewidoczną dziś warstwę historii miasta. Stworzyli aplikację iRemember, która prowadzi użytkowników śladami obozów pracy przymusowej dla Żydów w Poznaniu i okolicach.

Dokładnie 34 lata temu otwarto zajezdnię Darzyborska MPK Poznań. Swoją funkcję pełniła jednak tylko kilka lat. Dlaczego?

Mija 146 lat, odkąd w Poznaniu uruchomiono pierwszą, regularną linię tramwajową. Tramwaje konne woziły pasażerów z Dworca Głównego na Stary Rynek, dając początek tramwajowej komunikacji zbiorowej w stolicy Wielkopolski.

Przez ponad cztery dekady 22 lipca należał do najważniejszych dat w kalendarzu Polski Ludowej. Dzień ogłoszenia Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego został ustanowiony Narodowym Świętem Odrodzenia Polski i miał symbolizować początek nowej epoki. W praktyce był przede wszystkim jednym z najważniejszych narzędzi komunistycznej propagandy. Także w Poznaniu uroczystości organizowano z ogromnym rozmachem, angażując zakłady pracy, wojsko, szkoły oraz tysiące mieszkańców.

To jeden z poznańskich symboli i atrakcja, na której wychowało się kilka pokoleń. Kolejka wąskotorowa, czyli popularna dziś "Maltanka" po raz pierwszy została uruchomiona 70 lat temu. Początkowo jednak, kursowała po zupełnie innej trasie, niż obecnie.

"Jak Czarniecki do Poznania po szwedzkim zaborze…" – to jeden z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów "Mazurka Dąbrowskiego", choć dla wielu pozostaje niemal zapomniany. Trzecia zwrotka hymnu Polski jest śpiewana znacznie rzadziej niż dwie pierwsze, a właśnie w niej pojawia się jedyna nazwa miasta wymieniona w całym utworze. Dlaczego Józef Wybicki zdecydował się wskazać właśnie Poznań? Odpowiedź prowadzi zarówno do wydarzeń XVII wieku, jak i do biografii autora pieśni.

Odkryta pływalnia dla mieszkańców Poznania położona nad Wartą jest jedną z najbardziej udanych, a zarazem nieudanych inwestycji w czasach PRL w mieście. Z jednej strony cieszyła mieszkańców, z drugiej, cieszyła tylko wtedy, gdy… była otwarta, a jak się okazało, nie było to zbyt często z uwagi na problemy konstrukcyjne.

W 2026 roku mija 105 lat od założenia Introligatorni Lewandowscy – jednej z najstarszych nieprzerwanie działających pracowni introligatorskich w Poznaniu. Założona w 1921 roku firma przez ponad sto lat pozostaje w rękach tej samej rodziny, stanowiąc żywy przykład ciągłości poznańskiego rzemiosła.

Mija 38 lat od uruchomienia tramwajowej linii okólnej 0, która kursowała po trasie bez pętli tramwajowych. Gdzie i jak zmieniali się motorniczowie?

W maju przypada kolejna rocznica otwarcia Powszechnej Wystawy Krajowej, czyli PeWuKi, która miała miejsce w 1929 roku. Wydarzenie to miało ogromny wpływ na kształt i przyszłość ówczesnego Poznania. Skąd pomysł na jej organizację, dlaczego w Poznaniu i co można było tam zobaczyć?

Powstawał prawie 10 lat i był wyczekiwany przez wielu – mieszkańców, przedsiębiorców i polityków nie tylko Poznania, ale także całego regionu. Dlaczego? Ponieważ browary przez setki lat stanowiły o bogactwie miasta i były źródłem dochodu. Dokładnie 46 lat temu uroczyście uruchomiono nowy browar na poznańskim Franowie. Miesiąc później zamknięto browar Huggera przy ul. Kościuszki.

Minęło 177 lat od "Masakry na Jeżycach", czyli kłótni między Polakami a pruskimi żołnierzami, która przerodziła się w morderstwo kilku osób, brutalne pobicie i zniszczeniem polskich domów.

Zachowane fotografie z Poznania z drugiej połowy XX wieku ukazują 1 maja jako jedno z najważniejszych wydarzeń publicznych w realiach Polski Ludowej. Pochody pierwszomajowe nie były jedynie manifestacją świąteczną, lecz istotnym elementem systemu politycznego, w którym uczestnictwo społeczeństwa miało wymiar zarówno symboliczny, jak i organizacyjny.

Odnalezienie w Bibliotece Raczyńskich kompletnego rękopisu nut "Mazurka Dąbrowskiego" z 1821 roku stanowi jedno z najważniejszych odkryć ostatnich lat w polskiej muzykologii i historii kultury. Dokument, ukryty w partyturze sztuki "Kościuszko nad Sekwaną", rzuca nowe światło na wczesne funkcjonowanie pieśni, która dziś pełni rolę hymnu państwowego.

Gdy coś cieszy się dużym zainteresowaniem, to należy to… zlikwidować? Do takiej sytuacji doszło w historii linii tramwajowej numer 4, która ponad 50 lat temu, mimo swej popularności wśród mieszkańców, zniknęła z ulic miasta na kilka lat. Dlaczego?

Powojenne zniszczenia i komunistyczna władza nie były jedynymi zmartwieniami mieszkańców Poznania. Nagła odwilż, na którą miasto nie było przygotowane, sprawiła że w marcu 1947 roku ulice stolicy Wielkopolski znalazły się pod wodą. Sytuacja wymagała m.in. zawieszenia komunikacji tramwajowej, co miało wpływ na codzienne życie mieszkańców.

Zabytkowy pomnik nagrobny upamiętniający córki księcia Antoniego Radziwiłła został odnowiony i poddany kompleksowej konserwacji. Marmurowy sarkofag, który od ponad wieku stoi na wyspie w parku pałacowym w Antoninie w powiecie ostrowskim, odzyskał dawny blask dzięki przeprowadzonym pracom restauratorskim.

To jedne z najczęściej wspominanych autobusów, a zarazem tych, które wciąż budzą zainteresowanie wśród tych, którzy nie mieli okazji nimi podróżować na co dzień. Mija 51 lat odkąd do Poznania trafiła ostatnia partia fabrycznie nowych autobusów Jelcz.

Choć zniszczeniu uległo wówczas ok. 65% całego budynku i w tamtym czasie wydawało się to ogromną stratą, to pożar Katedry Poznańskiej podczas Bitwy o Poznań, pozwolił… odkryć ją na nowo. Mija 81 lat od momentu, w którym wiedza na temat tego, jaką historię skrywa bazylika, znacznie się poszerzyła i zmieniło się spojrzenie na świątynię i jej dzisiejszy kształt.

Dokładnie 46 lat temu uroczyście otwarto trasę tramwajową i pętlę przy ul. Piątkowskiej. Od tego czasu pełni ona istotną rolę systemie komunikacji zbiorowej w Poznaniu.

To jedna z najbardziej tajemniczych katastrof drogowych w historii Poznania. Ponad 70 lat temu trolejbus jadący w kierunku Śródki spadł do rzeki, w wyniku czego zginęło kilka osób. Sprawa jednak została mocno zatuszowana przez ówczesne władze.

Mija 29 lat od uruchomienia trasy Poznańskiego Szybkiego Tramwaju, nazywanej "pestką". To trasa, która znacznie usprawniła transport publiczny w mieście i skomunikowanie północnego rejonu Poznania z centrum. Jest to także istotny element węzła przesiadkowego na os. Sobieskiego. Pierwsze tramwaje pojechały trasą 30 stycznia 1997 roku, a regularne kursy rozpoczęły się 1 lutego 1997 roku.

W historii miejskiej komunikacji są rozdziały, które z czasem stają się niemal niewidzialne – choć przez lata były codziennością tysięcy mieszkańców. Tak jest z poznańską komunikacją trolejbusową: systemem elektrycznych pojazdów poruszających się na kołach, ale "przywiązanych" do miasta siecią trakcyjną rozwieszoną nad ulicami. Mało kto pamięta, że trolejbusy woziły poznaniaków przez około 40 lat, a jedną z ważnych linii była trolejbusowa 102, kursująca między osiedlem Warszawskim a Antoninkiem.